Polecamy
Góry sowie
Kompleks Osówka
Walim
Zagórze Śląskie
Zamek Książ
Arboretum w Wojsławicach
Palmiarnia Wałbrzych
Szczawno Zdrój
Bagieniec
Skansen w Jaworzynie
Kościół Pokoju
Pałac w Kraskowie
Muzeum Przemysłu
Czerwony Baron
Inne ciekawe miejsca

Arboretum w Wojslawicach

Zobacz jak dojechaæ


Niemcza Prastare miasto polskie, niewiele wizksze ni w chwili sredniowiecznej lokacji. Bardzo sympatyczne. Zachowala siz wizkszosæ murów miejskich z XV w.
A Rajski ogród w Wojslawicach o 10 min a 1 km od Niemczy - trzeba  koniecznie odwiedziæ. Administracyjnie naleą do gminy Niemcza, powiatu dzieroniowskiego, województwa dolnosląskiego Okolice Niemczy to uksztaltowane poludnikowo pasma Wzgórz Gumiñskich, Dzbowych i Krzyowych, o zrónicowanej budowie geologicz nej, poprzecinane lagognymi jarami i wąwozami. Dnem najglzbszego wąwozu, na wysokosci 150 - 200 m. n.p.m. plynie z poludnia na pólnoc rzeka Slzza, zasilana licznymi potokami. Nad jednym z jej prawobrzenych doplywów, w malowniczej kotlinie, na pólnocnych stokach Wzgórz Dzbowych na wysokosci 250 - 275 m. n.p.m. jest poloone Arboretum w Wojslawicach. Teren parku przecinają dwie nieckowate doliny, przebiegające w kierunku wschód - zachód. Ich srodkiem przeplywają niewielkie,okresowe strumyki. Na ich bazie utworzono dwa stawy przegrodzone groblą oraz kilka niewysokich progów wodnych, które niewątpliwie poprawiają warunki mikroklimatyczne dla roslin. W okolicach Wojslawic panuje lagodny klimat przedgórski, ale dosæ czzste są tutaj burze, zwlaszcza wiosną i latem. Dominują wiatry z kierunku Sudetów, czyli poludniowo - zachodnie. Przed tymi silnymi i gwaltownymi fenami Arboretum chronione jest przez zbocza Ostrej Góry (362 m. n.p.m.), a od wschodu oslania je kulminacja Wysokiego Lasu (322 m. n.p.m.). Od suchych i zimnych wiatrów pólnocnych tereny te oslaniają kulminacje Starca 345 m. n.p.m.) i Tylnej Dzbowej Góry (334 m. n.p.m.). W Arboretum nie są prowadzone stale obserwacje meteorologiczne,jednake dzizki danym uzyskanym ze stacji poloonych w pobliu, w Ostroszowicach i Klodzku, mona okresliæ niektóre parametry azaliemeteorologiczne. Średnia roczna temperatura powietrza w latach 1951 - 1980 wynosila +7,2 °C, srednia miesizczna stycznia 2,6 °C, lipca +16,4 °C. Absolutne minimum - 29,2 °C zanotowano w 1954 r., a srednią dobową maksymalną temperaturz powietrza +35 °C w 1952 r. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych jest nieco wysza ni w Polsce Centralnej i wynosi ponad 660 mm, z czego 66% przypada na miesiące letnie. Okres wegetacyjny trwa srednio od 2 kwietnia do 10 pazdziernika i wynosi 222 dni. Na terenie Arboretum wystzpuje gleba jednorodna, powstala z glinki lessopodobnej, zaliczana do gleb brunatnych kwasnych o pH 3,8-4,7. Jest ona cizka, trudna w uprawie, latwo zaskorupiająca siz po deszczu, ale urodzajna, yzna, o doskonalych wlasnosciach wodnych i duej troficznosci. Warunki fizjograficzne, specyficzny mikroklimat, wysoka wilgotnosæ powietrza, dlugo zalegający snieg, sporadycznie wystzpujące wiosenne przymrozki i yzna gleba sprzyjają uprawie wielu gatunków roslin rzadko spotykanych w innych regionach Polski.


Wizkszosæ okolicznych wzgórz zbudowana jest z lupków luszczykowych,którym przypisuje siz wiek przedkambryjski.Skaly te wychodzą spod miejscami cieñkiej warstwy gleby oraz gdzieniegdzie odslaniają siz malowniczo,dzizki glzboko wciztym przelomom rzeki Ślzzy. Obszary wyynne w rejonie Arboretum pokryte byly pierwotnie kwasną dąbrową z dzbem bezszypulkowym (Quercus petraea) i szypulkowym (Q. robur) oraz zduą domieszką buka, jaworu, sosny, swierka i modrzewia.Drzewostany te ulegly ewolucji w kierunku subkontynentalnego lasu lipowo - grabowego, oczym swiadczy obecnosæ grabu i czeresni ptasiej.Na skutek dzialalnosci czlowieka lasy te ulegly znacznym przeksztalceniom iobecnie pozostaly tylko ich fragmenty.

 

 

azalia2Historia Wojslawic,naleących od sredniowiecza do Niemczy,sizga odleglych czasów.Nazwa osady pochodzi od imienia rycerza Wojslawa,zwanego te "rycerzem ze zlotą rzką",prawdopodobnie czlonka ksiązcej zalogi zamkowej w Niemczy oraz wychowawcy i opiekuna ksizcia Boleslawa III Krzywoustego. Podanie glosi,e ten mzny rycerz utracil w walce rzkz,a wdzizczny ksiąz ofiarowal mu "nową",calą ze zlota. Za zaslugi wojenne Krzywousty nadal mu take dobra poloone tu obok Niemczy,;m.in.Wojslawice.Najstarsza udokumen towana nazwa wsi brzmi Woislowitz i znana jest ju od roku 1366.W pózniej szych czasach uywano take innych nazw: Wojslic, Weislicz, Wojslowic, Weislitz, Weiselwitz, Wojslowitz, Einbenhof, Einbendorf i obecnie Wojslawice. Majątek wielokrotnie przechodzil z rąk do rąk, m.in.w 1559 r.ksiąz brzeski Jerzy II wykupil od miasta Wojslawice wraz z kilkoma wsiami i wybudowal tu ksiązcy folwark z dwoma duymi ogrodami.Folwark najprawdopodobniej przetrwal na tym samym miejscu,a do naszych czasów.Pierwsze pisemne wzmianki o par ku pochodzą z ksizgi adresowej z 1880 r. Na podstawie zachowanych map topograficznych z 1827 r.mona jednak stwierdziæ, e istnial na pewno ju w la tach dwudziestych XIX w. W tym samym okresie przy parku wzniesiono palac,przebudowany w XX w.,który niestety ulegl zniszczeniu.Szczególne walory przyrodnicze tego terenu oraz bogaty rodzimy drzewostan stwarzaly dogodne warunki do zaloenia ogrodu o charakterze romantycznym. Najprawdopodobniej taki wlasnie ogród dworski, przeksztalcony z naturalnego lasu,byl dzielem zaloycieli nowej rezydencji - rodu von Anlock - wlascicieli majątku do 1848 r.Przemawia za tym m.in. zbudowanie ,tu przy folwarku, dwóch stawów przegrodzonych groblą,na której posa dzono Rododendronydzby szypulkowe (Quercus robur).Dzielem i bezsporną zaslugą rodu von Anlock byla adaptacja naturalnego krajobrazu wraz z jego drzewostanem do zakladanego przez siebie parku dworskiego oraz uprawa drzew obcego pochodzenia: kasztanowców zwyczajnych (Aesculus hippocastanum), dzbów czerwonych (Quercus rubra), sosen wejmutek (Pinus strobus), czy tulipanowców amerykañskich (Liliodendron tulipifera). Park w Wojslawicach stanowil w tym wzglzdzie ogólnosląski wyjątek i wyprzedzil magnackie rezydencje w Ksiąu, Sulowie, Miliczu czy Myslakowicach, znane z tego, i powstawaly przy nich pierwsze na Śląsku parki - ogrody romantyczne. Obecnie dzielo to trudno oceniæ, gdy naturalny rozwój roslinnosci, a przede wszystkim przemiany dokonane w parku po 1880 r. nie pozwalają dokladnie odtworzyæ jego pierwotnej formy. Istotny dla dalszej historii parku byl jednak rok 1880. Wlascicielem 150 - hektarowego majątku w Wojslawicach zostal wtedy Fritz von Oheimb (1850 - 1928). Jemu to zawdzizcza park swój obecny charakter. Ten sląski ziemianin, wybitny znawca roslin, z wielkim wyczuciem i swietną znajomoscią miejscowych warunków glebowychi mikroklimatu przystąpil do przebudowy parku.Byla to koniecznosæ, gdy zarówno stara rezydencja, jak i zdziczaly do tego czasu park znajdowaly siz w bardzo zlym stanie. Fritz von Oheimb - wlasciciel majątkuFritz von Oheimb rozpocząl prace od powizkszenia terenu ogrodu, wytyczenia krztych alejek i osi widokowych Rododendrony2lączących park z otaczającym go krajobrazem. Rozbudowal - 4 stopniową sieæ stawów. Okolo 1900 r. wybudowal istniejący do dzisiaj domek ogrodnika i urządzil obok niego alpinarium. W 1910 r.zaloyl w parku instalacjz wodną ulatwiającą uprawz roslin. Uzdolniony artystycznie Fritz von Oheimb potraktowal teren parku jak ywy obraz. Jego ramy tworzyly olbrzymie buki, kasztanowce, lipy, cisy, sosny oraz szdziwe dzby - pozostalosci pozostalosci dawnego zaloenia ogrodowego. Na tle ciemnej zieleni drzew iglastych,jasniejsze w tonacji drzewa lisciaste mialy poglzbiaæ perspektywz. Pionowe kolumny srebrzystych swierków klujących (Picea pungens 'Glauca') zamykaly calosæ kompozycji. Wnztrze "swojego obrazu" wypelnil ,grupami drzew, krzewów i roslin zielonych, atrakcyjnymi kolorystycznie o kadej porze roku. Fritz von Oheimb wbrew tradycji rodzinnej nie podjąl siz kariery wojskowej, jak jego trzej bracia. byl mlodzieñcem chorowitym z powodu dokuczającej mu astmy.Czzsto przebywal na leczeniu w Szwajcarii. Legenda roedzinna glosi, e jedna z jego wzdrówek alpejskich skoñczylaby siz tragicznie, gdyby nie gzste zarosla "róy alpejskiej" (róanecznik alpejski - Rhododendron ferrugineum), które zatrzymaly spadającego, z pionowej niemal sciany, mlodzieñca. Byæ moe zdarzenie to przyczynilo siz do pózniejszej, "milosci ogrodniczej" jaką darzyl rosliny z rodzaju Rhododendron, czyli róaneczniki. Marzenia o swoim parku zacząl realizowaæ w 1881 r., od momentu, gdy zamieszkal w Wojslawicach wraz ze swoją poslubioną tame oną - mlodszą o 10 lat Berthą Vorländer.Nigdy nie przejawialwizkszych zainteresowañ gospodarstwem rolnym, a pracz gospodarza traktowal jako koniecznosæ Zyciową. Jego pasją byl ogród i jemu poswizcil cale ycie. Nie rozstal siz z nim take po smierci 10 padziernika 1928 r., gdy w ogrodzie swoim zostal pochowany. Ten wielki pasjonat drzew i ogrodnictwazgromadzil bogate kolekcje roslin. W 1920 r. uprawial ju ponad 4000 krzewów róaneczników w okolo 300 odmianach.O sukcesie w uprawie tych trudnych roslin zadecydowaly yzne i kwasne gleby w parku, korzystny makro- i taksonymikroklimat, ale przede wszystkim jego intuicja oraz wiedza ogrodnicza. W uznaniu zaslug, jakie wniósl do aklimatyzacji, uprawy i popularyzacji tych roslin na Śląsku, w 1906 r. jedna z pózno kwitnących odmian róanecznika fioletowego zostala nazwana przez hodowcz T. J. Rudolfa Seidla jego imieniem - Rhododendron 'Von Oheimb Woislowitz'.Fritz von Oheimb podejmowal próby uprawy wielu innych malo znanych gatunków i odmian - pierwszy na Śląsku uprawial w gruncie bez oslon na zimz klony palmowe (Acer palmatum), a jego kolekcja liczyla w 1924 r. okolo 50 okazów i byla dumą wlasciciela. Kilka z nich rosnie w Arboretum do dzisiaj. Mial "duszz" kolekcjonera i z olbrzymim zaangaowaniem gromadzil nie tylko drzewa i krzewy, ale i byliny. Liczba piwonii (Peonia), jaką zgromadzil, bylaby godna podziwu i dzisiaj, bowiem w 1921 r. posiadal ponad 500 odmian, po 3 - 7 roslin z kadej odmiany. Klon palmowy 'Dissectum' Cieszyl siz , gdy udalo mu siz zdobyæ nową roslinz, np. odminz grzybienia (Nymphaea) 'Mrs. Richmond', której, jak pisal w swoim pamiztniku "prawie nikt w calych niemczech nie posiadal". Zaplacil za nią wówczas a 100 marek, w czasach, gdy wstzp na zabawz z orkiestrą w Niemczy kosztowal 0,3 marki - dla niezbyt majztnych Oheimbów byla to kwota znaczna. W gromadzeniu kolekcji pomagaly Oheimbowi liczne kontakty ze szkólkarzami europejskimi, takimi jak : J. Cunningham, H. Hesse, H. Pierron, T. J. R. Seidel, A. J. Waterer, Ch. Vuylsteke i inni. Wspólpracowal równie z ogrodami botanicznymi, szczególnie taksonyz Forstbotanischer Garten w Tharandt i Botanischer Garten w Bonn. Sukcesy ogrodnicze odniesione przez F. von Oheimba zaowocowaly jego znacznym wspóludzialem w pracach Niemieckiego Towarzystwa Dendrologicznego (Deutsche Dendrologische Gesellschaft), którego byl wspólzaloycielem w 1892 r. Jako najstar szy czynny czlonek tego towarzystwa, naleal od początku jego istnienia do Zarządu, a tu przed smiercią zostal mianowany honorowym czlonkiem , jednym z pizciu, co bylo wielkim wyrónieniem. Niewielki park w Wojslawicach zyskal w czasach Fritza von Oheimba naleną mu slawz i uznanie. Ju w latach dwudziestych XX w. stal siz placówką doswiadczalną Niemieckiego Towarzystwa Dendrologicznego, a take byl licznie odwiedzany przez osoby ze sfer ziemiañskich z calego Śląska oraz z Czech. Wówczas wojslawicki park byl w Niemczech tak slawny, jak wspanialy ogród wielce powaanej w ąnglii Miss Gertrude Jekyll.Wszystkich zainteresowanych parkiem, a bylo ich wielu w okresie kwitnienia róaneczników, Fritz von Oheimb traktowal jak swoich gosci i osobiscie ich oprowadzal. Sprawialo mu to przyjemnosæ i absorbowalo do tego stopnia, e na posilki wzywany byl przez specjalny megafon. Od 1880 r. do 1946 r. dobra wojslawickie znajdowaly siz w posiadaniu rodziny Oheimbów. Po smierci Fritza w 1928 r.jego najstarszy syn Arno - z wyksztalcenia geolog kontynuowal rozpoczzte przez ojca prace.W tym celu zakoñczyl karierz dyrektora czterech górnosląskich kopalñ ksizcia Henckela von Donnersmarcka oraz dyrektora Szkoly Górniczej w Pyskowicach i związal siz na stale z majątkiem ojca. Postanowienia Konferencji Poczdamskiej , o nowym podziale Europy zmienily losy rodziny Oheimbów - 23 sierpnia 1946 r. musiala ona opusciæ Wojslawice. Park wojslawicki w latach 1920 - 1923 akwarela
taksonyDruga wojna swiatowa szczzsliwie ominzla park, jednak w póniejszych latach wielokrotnie zmienial on wlascicieli. Byli nimi nieznany z nazwiska rolnik indywidualny. Okrzgowy Zerząd Pañstwowych Gospodarstw Rolnych we Wroclawiu,Urząd Gminy w Niemczy, Kombinat Hodowli Zwierząt Zarodowych w Dzieroniowie. Zabudowania dworu, system zbiorników retencjonowania wody i nawodnieñ parku stopniowo ulegly zniszczeniu.Czzsæ roslin zginzla, a mimo to kolekcje roslin w Wojslawicach uzupelniane byly przez róne instytucje i osoby prywatne. W 1977 r.Komisja Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce nadala parkowi w Wojslawicach rangz Arboretum, a w 1983 r.caly obiekt wpisano do rejestru zabytków kultury. Od 1988r. Arboretum w Wojslawicach jest filią Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wroclawskiego - obie instytucje polączyly siz po prawie stu latach od pierwszych kontaktów Fritza von Oheimba z Ogrodem we Wroclawiu, któremu w 1890 r. przekazal kilka swoich pierwszych róaneczników. Obecnie systematycznie powizksza siz teren Arboretum - w 1990 r.powierzchnia zwizkszyla siz o prawie 5 ha nowych gruntów . - rekonstruuje stawy i cieki wodne,zaklada systemy nawadniające, wytycza nowe alejki, a przede wszystkim sadzi wiele roslin, dzizki czemu ich liczba zwizkszyla siz w ostatnich latach prawie czterokrotnie. Wszystkie okazy roslin posiadają szczególową dokumentacjz, otrzymują etykiety informacyjne, a unikaty specjalne tablice opisowe.Arboretum nadal sluy nauce i tysiącom gosci,których przyciąga tu bujna przyroda i jedna z najwizkszych w Polsce kolekcja roaneczników.

 

Arboretum Wojslawice - plan

Poniszy plan powinien przybliyæ wszystkim arboretum w Wojslawicach i jego dorobek.

Plan arboretum

1 - Hortensja bukietowa
2 - Jodla nikko
3 - Buk zwyczajny
4 - Świerk klujący
5 - Magnolia japoñska
6 - Szydlica japoñska
7 - Kasztanowiec zwyczajny
8 - Sosnica japoñska
9 - Buk zwyczajny
10 - Choina kanadyjska
11 - Klon palmowy
12 - Grab pospolity
13 - Cyprysik groszkowy
14 - Winorosl japoñska
15 - Daglezja zielona
16 - Kasztanowiec drobnokwiatowy
17 - Cyprysnik blotny
18 - Buk zwyczajny
19 - Kasztan jadalny
20 - Lipa drobnolistna
21 - Świerk kaukaski
22 - Tulipanowiec amerykañski
23 - Perukowiec podolski
24 - Cedr libañski
25 - Mamutowiec olbrzymi
26 - Metasekwoja chiñska
27 - Cedrzyniec kalifornijski
28 - Sosna rumelijska

 


Arboretum Wojslawice

filia Ogrodu Botanicznego
Uniwersytetu Wroclawskiego
50-335 Wroclaw, ul. Sienkiewicza 23
tel./fax (071) 322 44 83

PRAKTYCZNE INFORMACJE

Rok zaloenia: 1842

Powierzchnia: 12 ha

Liczba gat. i odmian: ponad 1000

Poloenie geograficzne: 50o43' N, 16o50' E

Wysokosæ n.p.m.: 250-310 m

Otwarte: od 1 maja do 30 wrzesnia codz. 9-18

Telefon: (74) 8376-469

 

 

 

Tekst oraz zdjzcia pochodzą z srwisu biol.uni.wroc.pl