Polecamy
Góry sowie
Kompleks Osówka
Walim
Zagórze Śląskie
Zamek Książ
Arboretum w Wojsławicach
Palmiarnia Wałbrzych
Szczawno Zdrój
Bagieniec
Skansen w Jaworzynie
Kościół Pokoju
Pałac w Kraskowie
Muzeum Przemysłu
Czerwony Baron
Inne ciekawe miejsca

Muzeum Przemysłu i Kolejnictw w Jaworzynie Śląskiej

Zobacz jak dojechać

 


Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku powstało trzy lata temu na terenie historycznej lokomotywowni w Jaworzynie Śląskiej. Przez ponad rok pertraktowało z PKP o to, by kolekcja parowozów i lokomotyw stała się własnością gminy. Udało się, a wkrótce potem gmina wydzierżawiła wszystkie budynki i eksponaty muzeum. Cały przejęty zbiór to 34 lokomotywy, 41 wagonów i 8 maszyn warsztatowych. Wszystkie są niesprawne technicznie, a niektóre w stanie całkowitej ruiny.


W trakcie trzyletniej działalności muzeum nie obyło się od jego dewastacji i grabieży, ale jego pracownicy sukcesywnie prowadzili naprawy i renowacje. Efekt? Obecnie muzeum udostępnia ekspozycję obejmującą zabytkowy tabor kolejowy normalnotorowy od roku 1890 do lat 70-tych XX w. Zbiór składa się z ponad 50 lokomotyw (pochodzenia polskiego, niemieckiego, austryjackiego, angielskiego i amerykańskiego), około 50 wagonów oraz żurawi kolejowych i pługu odśnieżnego. Zajmują one aż 1,5 km torów.


A to nie wszystko! Poza taborem kolejowym do muzeum przybyły także maszyna parowa, dźwig, kolekcja motocykli Harley-Davidson, urządzenia dawnej drukarni, zabytkowy komputer Odra, zbiory ikonograficzne, biblioteczne oraz wiele eksponatów związanych z kolejnictwem i jego otoczeniem z zakresu łączności i zabezpieczenia ruchu kolejowego, nawierzchni kolejowej oraz wiele różnych pamiątek i dokumentów. Uruchomiona została makieta kolejowa w skali H0 sterowana autentycznymi urządzeniami zabezpieczenia ruchu kolejowego. Zbudowano drezynę do jazd rekreacyjnych dla zwiedzających. Otwarto również sale ekspozycyjne - Muzeum Zabawkarstwa Samochodowego oraz salę poświęconą historii motocyklizmu na Śląsku. Otwarto wystawy starych narzędzi stolarskich oraz radioodbiorników, a także uruchomiono Starą Drukarnię. Plany na rok 1008 zawierają uruchomienie historycznego składu pociągu składającego się z parowozu i trzech wagonów, który mógłby kursować na rasie Kamieniec Ząbkowicki-Jaworzyna Śląska przez Świdnicę jako turystyczny pociąg retro. Muzeum zajmuje się również organizacją różnego rodzaju imprez okolicznościowych, na których bawią się mieszkańcy całego powiatu i nie tylko!


Muzeum jest czynne od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 16:00 oraz w soboty i niedziele od 10:00 do 17:00.

 

HISTORIA

muzeum technikiU schyłku XIX wieku pociąg był instytucją, obrazem możliwości człowieka, źródłem natchnienia dla poetów i obiektem chłopięcych marzeń o wspaniałyn dorosłym życiu. Najbardziej wysublimowaną zabawką i najbardziej uroczą wręcz magiczną maszyną - wyznaczającą epoki ludzkiego życia.
Wśród maszyn wynalezionych przez człowieka parowóz zajął wyjątkowe miejsce. Chyba żaden wcześniejszy ani późniejszy wynalazek nie wywarł tak wyraźnego wpływu na rozwój techniczny, a przede wszystkim społeczny cywilizacji. Parwóz pokonywał góry i doliny, wspinał się na fantastyczne wysokości, przemierzał kontynenty i szybko trafiał do wszystkich zakądków kuli ziemskiej, ciągnąc za sobą nie tylko mnóstwo wynalazków użytecznych i pięknych rzeczy, ale również nowy sposób myślenia i nowe czasy. Rytmiczny stukot kół i dzwięk wydmuchiwanych kłębówdymu był symbolem, szybciej biegnącego czasu, w którym pokonanie odległości przestało być problemem.

 

muzeum jaworzynaDziś parowozy zostały zepchane do lamusa historii przez szybsze, wygodniejsze, wydajniejsze środki lokomocji. Piękne i podziwiane niegdyś maszyny powoli odchodzą w zapomnienie, wzbudzając tylko sensacje i zdziwienie, gdy czasem pojawiają się na szlakach.

Spróbujmy choć na chwilę odtworzyć dawną świetność i czar epoki pary. Wszystkich, którzy przemierzają piękną Ziemię Dolnośląską, na której drogi żelazne pozostawiłw niezatarte piętno, zapraszamy do odwiedzenia Skansenu Lokomotyw Parowych, bowiem niosą one ze sobą kawałek historii naszych ojców, a być może również i naszej.

 

Teren Dolnego Śląska jest pokryty pajęczyną dróg żelaznych. Powstawały one sukcesywnie po uruchomieniu pierwszej lini Wrocław - Oława w 1842 roku, osiągając swój ostateczny układ w latach 20-stych XX wieku. Większość z nich poprowadzono śmiało przez górskie zbocza i przełęcze, których pokonanie wymagało niejednokrotnie budowy mostów i wiaduktów. Przejazd przez tunele jest dodatkową atrakcją dla podróżnych. Po polskiej stronie Sudetów obecnie jest ich siedemnaście.

      Specyficzny urok miasteczku nadała budowana począdkowo w szczerym polu stacja kolejowa. Jej lokalizacja wynikała z czysto geometrycznego wytyczenia odnogi linii kolejowej do Świdnicy od już istniejącej linii Wrocław - Świebodzice.Dla zaprojektowanej stacji przygotowano osobliwą nazwę Königszelt (Królewski Namiot)


jaworzyna_kolejW niespełna 20 lat miejscowość rozrosła się do ważnego węzła kolejowego o znaczeniu ponadregionalnym. Na terenie węzła działała jako jednostka kolejowa lokomotywownia, a właściwie były to tylko warsztaty mechaniczne, którym przypisane były dwa parowozy.
W 1860 roku zaczęto rozbudowę warsztatów i przekształcono je w typową parowozownię. Ostateczny wygląd otrzymała ona w latach 1895-97.

Posiadała halę z 11-stoma stanowiskami i ręczną 16-to metrową obrotnicę Pełniła swą funkcję jeszcze w okresie międzywojennym. Obecnie zamieniona na magazyn. Wzrastające przewozy towarów, eksploatacja coraz większych i mocniejszych parowozów, a także perspektywa elektryfikacji linii Wrocław - Wałbrzych spowodowały, że u zbiegu linii z Wrocławia i Świdnicy nowa, druga hala parowozowni o wachlarzowym kształcie i większą już obrotnicą.Prace przy tej parowozowni trwały do 1924 roku, kiedy to ostatecznie ukończono wyposażać ją w niezbędne urządzenia.


W okresie II Wojny Światowej do Königszelt zacęły napływać parowozyserii BR44 i BR50, hala oraz kanały okazały się zakrótkie. Problem ten rozwiązano w sposób najprostszy i najtańszy - wydłżając o 2 metry w kiernku obrotnicy wszystkie stanowiska. Ta nieco niższa podbudówka została rozebrana w 1993. Dziś wiadomo, że te decyzja była zbyt pochopna ponieważ stacjonujące obecnie parowozy serii Ty2, Ty42, Ty45, Pt47 w hali się nie mieszczą.
Pierwsząm parowozem uruchomionym w Jaworzynie Śląskiej po II wojnie światowej był Ty2 - 238, nazwany póżniej z racji swojego stażu "Babcią". Przbywał on w JaworzynieŚląskiej aż do 1987 roku, kiedy został przekazany do Kościerzyny. Obok niego rozpoczynały tu swoją służbę prosto z zakładów Ty43 i kolejno odbudowywane TKt2 i Tp4.


jaworzyna_muzeumW Jaworzynie pracował przez 35 lat słynny "tysiączek" Ty2 - 1000. W 1963 roku po błędzie rewidenta został wyprawiony ze stacji Wałbrzych Główny z niehamowanym pociągiem o ciężarze 1500 ton do Jaworzyny Śląskiej. Hamując tylko parowozem drużyna zdołała doprowadzić zbiegający pociąg do Świebodzic, gdzie po rozpruciu zwrotnicy rozjazdu łukowego doszło do najechania na inny pociąg towarowy. Zdeżenie było tak silne, że "tysiączek" został dosłownie rozłorzony na części. Tylko dzięki swojemu orginalnemu numerowi, na trzech platformach został przewieziony do ZNTK Wrocław, gdzie go ponownie złorzono.

 

      W latach 1954-57 ciężkie manewry wykonywał "rodzynek" Ty1-73, nazywany pieszczotliwie "ogierem". Do dziś emerytowani już maszyniści pamiętają jego charakterystyczną pracę, gdy ściągał do stacji ze szlaku pociągi o ciężarze 2000 ton brutto, z którymi nie mogły poradzić sobie dwa Ty2.
Przez Jaworzynę w okresie powojennym przewinęło się ponad 111 parowozów serii Ty2. Prócz nich stacjonowały tu w różnym okresie 23 parowozy Ok1, kilkanaście parowozów serii Ok22, Ol49, Tp4 TKt2. Po przekształceniu MD Dzierżoniów w lokomotywownie pomocniczą w 1965 roku stacjonowały tu również parowozy serii TKi3, oraz TKh100. Jaworzyńska "szopa" ( naz. pracowników) była parowozownią zwrotną można tu było spotkać wrocławskie i legnickie Ok1, wałbrzyskie Tr203 i legnickie TKt3 i Tr5, oleśnickie Tr202, sporadycznie trafiały tu kłodzkie i jeleniogórskie Tr6.


W 1965 roku pojawiła się w Jaworzynie pierwsza lokomotywa spalinowa SM30-042. Po ponownej elektryfikacji linii Wrocław - Wałbrzych w 1966 roku praca parowozów uległa pewnej zmianie, ubyło pociągów towarowych a przybyło osobowych z kierunków Legnicy i Nysy. Wtedy można było tu spotkać takie parowozy jak Ok1, Ok22 i Ok49, legnickie TKt48 i kłodzkie Pt47 oraz w ruchu towarowym miłkowickie Ty45. W latach 80-tych w Jaworzynie pracowały prawie same Ty2 oraz rodzynek TKt48-145. W 1988 roku pojawiły się ponownie lokomotywy spalinowe SM42, ST43, a po likwidacji MDp Dzierżoniów również SM41 i Sp42. Czynną działalność parowozownia zakończyła w 1991 roku. Od tego czasu funkcjonuje jako Skansen Lokomotyw Parowych.

tekst oraz zdjecia pochodzą z serwisu ekowczasy.pl